บทที่ ๑

ตอนที่ ๒: มาตรฐานพันธุ์สุนัขไทยบางแก้ว

     จากตอนที่ ๑ ที่กระผมได้กล่าวสาธยายซะยืดยาวไปนั้น ทั้งหมดก็ล้วนแต่เพราะอยากแสดงความดีใจ ภูมิใจที่สุนัขของชาติเราสามารถจดทะเบียน มีลิขสิทธิ์ถูกต้องว่า เป็นสายพันธุ์ของคนไทย เพาะเลี้ยงและพัฒนาโดยคนไทย ที่สำคัญคือด้วยความร่วมมือร่วมแรงจากทุกๆฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เราจึงมีการกำหนดมาตรฐานพันธุ์สุนัขนี้ด้วยคนไทยเช่นกัน.....

       มาตรฐานพันธุ์หมาไทยบางแก้ว ที่กำหนดขึ้นโดยชมรมผู้อนุรักษ์และพัฒนาสุนัขไทย บางแก้ว พิษณุโลก แห่งประเทศไทย โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก ( คุณไพฑูรณ์ สุนทรวิภาค ) เป็นประธานวางกฎเกณฑ์และ มาตรฐานในการพัฒนาสายพันธุ์ และได้มีการ ประกาศใช้อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2534 ดังนี้

     ลักษณะทั่วไป สุนัขบางแก้วมีลักษณะเด่นและเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว กล่าวคือ มีขนปุยยาว มีความสง่างาม ว่องไวและแข็งแรง เวลายืนมักเชิดหน้าและโก่งคอคล้ายม้า เป็นสุนัขขนาดกลาง รูปทรงตั้งแต่ช่วงขาหน้าถึงขาหลังเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส อกกว้างและลึกได้ระดับกับข้อศอก ไหล่กว้าง ท้องไม่คอดกิ่ว หน้าแหลม หูเล็ก หางพวง ขนมีสองชั้น นิสัยรักเจ้าของ ฉลาดปราดเปรียว กล้าหาญ ค่อนข้างดุ สามารถฝึกหัดได้ ชอบเล่นน้ำมาก  ขนาดเท่าหมาไทย หรือเล็กกว่าเล็กน้อย ไม่อ้วน ความสูงวัดที่ไหล่ ตัวผู้พ่อพันธุ์สูง 42-53 เซนติเมตร ตัวเมียแม่พันธุ์ 38-48 เซนติเมตร น้ำหนักตัวผู้ 14-16 กิโลกรัม ตัวเมีย 13-15 กิโลกรัม ลำตัว ช่วงตัวตอนหน้าใหญ่ ช่วงตัวตอนท้ายค่อนข้างเล็ก ลำตัวหนาปานกลาง อกลึกปานกลาง อกแคบ ยืดอกเวลายืน ส่วนเอวจะคอดน้อยกว่าสุนัขไทย ท้ายลาด สง่าเหมือนสุนัขจิ้งจอก ขา ว่ากันว่าดูสุนัขบางแก้วแท้ ๆ ให้สังเกตขา ขาหน้าจะใหญ่กว่าขาหลังเล็กน้อย ขาส่วนบนใหญ่และเรียวลงมาถึงข้อเท้า ตั้งตรงแข็งแรง ถ้าดูด้านข้างจะเห็นขนยาวเป็นเส้นตรงจากข้อเท้าด้านหลังขึ้นไปถึงข้อศอกเหมือนขาสิงห์ ขาหลังช่วงล่างมีทั้งตั้งตรงและเกือบตรง ช่วงบนด้านหลังจะมีขนยาว เป็นเส้นตรงขึ้นไปจนถึงโคนหาง เวลายืนท่าปกติจะรับน้ำหนักทรงตัวดี นิ้วเรียงชิดกัน ขนที่ปลายนิ้วยาวหุ้มเล็บ หัว กะโหลกใหญ่ ปากยาวแหลม คอยาวกว่าสุนัขไทยทั่วไป กะโหลกศีรษะและปากรับกันเป็นรูปสามเหลี่ยม หูเล็กสั้น ตั้งป้องไปข้างหน้า ปลายหูเบนไปข้างๆ เล็กน้อย โคนหูทั้งสองอยู่ห่างกันมากกว่าสุนัขพันธุ์อื่น ๆ จึงใช้เป็นจุดเด่นในการสังเกตว่าเป็นสุนัขบางแก้ว ภายในหูมีขนปรายปิดรูหูอย่างสีดำมีแววของความไม่เชื่อใจใครง่ายๆ ขณะโกรธหรือขู่จะขึ้นแววฟ้า ใสแววที่เรียกกันว่า ตาเขียว จมูกสีดำ ฟันซี่เล็กข่าวคม มีเขี้ยวข้างบน 2 ล่าง 2   ลิ้นเป็นสีชมพู ส่วนมากไม่มีปานดำเหมือนสุนัขไทยทั่วไป ขนสองชั้น หนา ชั้นล่างละเอียดอ่อนนิ่ม ขนชั้นบนยาวเป็นเส้น เมื่อยังเล็กจะมีขนยาวปุกปุยแน่นทั่วตัว แต่เมื่อโตขึ้นจะมีขนยาวปานกลางแน่นทั้งตัว ขนที่กลางหลังตั้งแต่แผงคอไปยังโคนหางจะยาวกว่าขนบริเวณอื่น ๆ มีแผงขนเป็นชั้นช่วงสันหลัง เวลาโกรธจะฟูยกให้เห็นชัดเจน ด้านล่างจากข้อเท้าตอนล่างถึงโคนขาตอนบนจะมีขนยาวฟูพอประมาณ  หางต้องเป็นพวง ถือเป็นลักษณะเด่นที่สืบทองดมาจากหมาจิ้งจอกลักษณะพวงหางแบ่งออกเป็น 3 พวกใหญ่ ๆ คือ

     1. หางตั้งโค้งไปข้างหน้า บางตัวหางจะเหยียดตรงวางทาบไปบนหลัง

     2. หางพุ่งไปด้านหลังแล้วโค้งตั้งขึ้นเหมือนหางดาบ ถ้าหางยาวจะโค้งมาจรดหลัง ถ้ายาวมากจะเบี่ยงลงข้าง ถ้าหางพวงใหญ่มีน้ำหนักมาก หางจะไพล่ห้อยลงข้างตัว หางชนิดนี้มีอยู่มาก โดยเฉพาะแถบบ้านชุมแสงสงคราม

     3. หางเป็นพวงลาดแบบแทงดิน ยาวห้อยลงอย่างหางม้า เวลาดีใจเมื่อเดินหรือวิ่งจะแกว่งหางไปมา เวลายืนหากมั่นใจว่าปลอดภัย จะยกหางสูงขึ้นเลยระดับตัวเล็กน้อย นักเลี้ยงหมาบางแก้วบางคนจะพูดถึงกิริยาหางนี้ว่า "ขึ้นได้-ลงได้" ลักษณะเช่นนี้เหมือนหมาป่ามาก เรียกว่า หางจิ้งจอก สี หมาบางแก้วมีสีหลักคือ สีดำพื้น, สีน้ำตาลพื้น, สีน้ำตาลปลายย้อมดำ (เขียว), สีด่างน้ำตาลขาว, บางตัวนอกจากสีด่างดำขาว หรือสีน้ำตาลขาวยังแทรกจุดหย่อมเล็กกระจายมากน้อยทั่วทั้งตัวอีกด้วย ส่วนสีที่นิยมคือ ขาวปลอด ขาวน้ำตาล ขาวดำ เสียงเห่า เสียงเห่าแหลมเล็กกว่าสุนัขไทย การเดินวิ่ง เวลาเดินวิ่งจะเหยาะย่างสง่างามเหมือนม้าย่างเท้าสวนสนามปกติจะวิ่งซอยเท้าถี่

     ข้อบกพร่อง ซึ่งหมายถึงลักษณะอันไม่พึงประสงค์ที่อาจพบในสุนัขบางตัว ซึ่งผู้เพาะพันธุ์จะพยายามคัดลักษณะพันธุ์เหล่านี้ออก ได้แก่  ใบหูพลิ้ว, ไม่มีขนแผงรอบคอ, ขาหน้าเล็ก, ไม่มีแข้งสิงห์, ไม่มีขนคลุมนิ้วเท้า, หูใหญ่, หางขอด, ขนหลุดร่วง, ฟันบนยื่นกว่าฟันล่าง, ปากใหญ่, ตาใหญ่, หูไม่ตั้ง, หางไม่เป็นพวง, ขนสั้น, อัณฑะเม็ดเดียว, ฟันขาด 3 ซี่ขึ้นไปโดยไม่ใช่เพราะอุบัติเหตุ, หางขาด, ฟันล่างยื่นกว่าฟันบน, ปากทู่, ตากลม, สันหลังแอ่นลักษณะ

ลักษณะพิเศษของสุนัขบางแก้ว

     1. ลักษณะหน้าเสือ ใบหน้าดูคล้ายเสือ มีกะโหลกศีรษะใหญ่ หน้าผากกว้าง โคนหูตั้งอยู่ห่างกัน หูเล็กแบะออกเล็กน้อย แววตาเซื่องซึม พื้นสีตามักจะเป็นสีเหลืองทองคล้ำ ม่านตาตรงกลางสีดำ มีขนย้อยจากโคนหูด้านล่างเป็นแผงที่คอ เรียกว่า แผงคอ แต่ไม่รอบคอ ขนมีทั้งฟูและไม่ฟู มีหางเป็นพวง ทั้งหางงอ และหางม้วน แลดูดุร้าย เป็นลักษณะของ หมาบางแก้วที่ใหญ่ที่สุด

     2. ลักษณะหน้าสิงโต มีกะโหลกศีรษะเล็กกว่าลักษณะหน้าเสือ หูเล็กเป็นรูปสามเหลี่ยม ป้องไปข้างหน้ารับกับใบหน้าอย่างสวยงาม ปากไม่เรียวแหลมมาก ไม่ใหญ่ไม่เล็กเกินไป มีขนยาวตั้งแต่โคนหูลงมาด้านล่าง เป็นแผงรอบคอ และมีขนเป็นเคราจากใต้คาง ย้อยลงมาเหมือนคอพอกลงมาถึงคอด้านล่าง ที่บริเวณรอบลำคอมีขนยาวโดยรอบ มีทั้งขนสั้นฟูและฟูยาว เมื่องมองจากดานหน้าจะมีลักษณะคล้ายสิงโต ลักษณะเท้ายาวอูม ขนยาวหุ้มปลายเท้าเล็กน้อย มองดูคล้ายเท้าหมี ขนมีทั้งยาวฟู สั้นฟู หางมีทั้งม้วนสูงและม้วนต่ำ เป็นพวงและไม่เป็นพวง ช่วงตอนหน้าใหญ่ตอนท้ายเล็ก ยามปกติแววตาและท่าทางเซื่องซึม แต่เมื่อเป็นศัตรูปรือคนแปลกหน้า จะเปลี่ยนเป็นดุร้ายและคล่องแคล่วว่องไวทันที ลักษณะหน้าสิงโตเป็นลักษณะที่หายามาก นาน ๆ จึงจะพบเห็นสักตัวหนึ่ง

     3. ลักษณะหน้าจิ้งจอก มีใบหน้าแหลม หูใหญ่กว่าลักษณะหน้าเสือและหน้าสิงโต ใบหูไม่ตรงโย้ออกด้านข้าง มองดูเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่า ปากแหลมเรียวและค่อนข้างยาว ขนอ่อนยาวเรียบ ขนหางเป็นพวง รูปร่างมีทั้งใหญ่ กลางและเล็ก นิสัยไม่ค่อยดุร้ายเหมือน สองพวกแรก

มาตรฐานพันธุ์สุนัขบางแก้ว ที่ได้ทำการจดทะเบียนกับ FCI  เพื่อใช้เป็นเกณฑ์สำหรับการตัดสินในการประกวดสุนัขสายพันธุ์บางแก้วทั่วโลก โดยได้มีการกำหนดเป็นข้อๆดังนี้ :-

ลักษณะประจำพันธุ์

     1. ถิ่นกำเนิด บ้านบางแก้ว ตำบลท่านางงาม อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก

     2. ลักษณะทั่วไป เป็นสุนัขขนาดกลาง รูปทรงตั้งแต่ช่วงขาหน้า ถึงขาหลังเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส อกกว้างและลึกได้ระดับกับข้อศอก ไหล่กว้าง ท้องไม่กิ่ว ปลายปากแหลม หูเล็ก หางพวง ขนมี 2 ชั้น รักเจ้าของ ฉลาดปราดเปรียว กล้าหาญ ค่อนข้างดุ สามารถฝึกใช้งานได้

     3. กรุ๊ป (Group) สุนัขอเนกประสงค์ (Utility Dog Group)***

     4. ร่าง หนาล่ำสัน เมื่อยืนหยัด ขาเหยียดตรง ตั้งได้ฉากกับพื้น คอยก ขาตั้ง

     5. ความสูง เพศผู้สูง  19-21 นิ้ว  (48-53 ซม.) เพศเมียสูง  17-19 นิ้ว  (43-48 ซม.)

     6. น้ำหนัก เพศผู้หนัก 19-21 กก.  / เพศเมียหนัก 16-18 กก.

     7. สี ขาว-น้ำตาล ขาว-ดำ ขาว-เทา

     8. ขน ยาวมี 2 ชั้น ชั้นในละเอียดอ่อนนุ่ม ขนชั้นนอกเส้นใหญ่เหยียดตรง คลุมบริเวณแผ่นหลัง

     9. ศีรษะ ค่อนข้างใหญ่ ได้สัดส่วนกับลำตัว

   10. หู เป็นรูปสามเหลี่ยมมีขนาดเล็ก ตั้งป้องไปข้างหน้า มีขนอ่อนที่กกหู และใบหู

   11. ตา เล็ก คล้ายรูปสามเหลี่ยม มี 2 สี คือ สีดำ สีน้ำตาลเข้ม

   12. ปาก ปลายปากแหลม มีความยาวและขนาดปานกลาง โคนปากใหญ่และ เรียว มีความลึกพอสมควร

   13. จมูก เล็กได้สัดส่วนกับปาก มีสีดำ

   14. ฟัน เล็กแหลมคม ขบกับแบบกรรไกร(อนุโลมให้ขบกันสนิทได้)

   15. คอ ใหญ่ ล่ำสันรับกับกะโหลกศีรษะและช่วงไหล่มีขนแผงคอยาวและ มีขนแผงรอบคอ

   16. ขาหน้า ใหญ่กว่าขาหลัง เวลายืนเหยียดตรง และขนานกัน หลังขามีขนยาว ลักษณะเป็นแข้งสิงห์ ข้อเท้าสั้น เฉียงทำมุมเล็กน้อย

  17. เท้า อุ้งเท้ากลมคล้ายอุ้งเท้าแมว มีขนยาวคลุมนิ้วเท้า

  18. เส้นหลัง ตรง

  19. สะโพก ส่วนหลังมีขนยาวลามมาจนถึงข้อขาหลังท่อนบน

  20. หาง โคนหางใหญ่ ขนหางเป็นพวง ปลายโค้งเข้าหาเส้นหลัง

  21. ขาหลัง เล็กกว่าขาหน้า เวลายืนทำมุมพอเหมาะมองจากด้านหลัง ข้อเท้าหลังตั้งได้ฉากและขนานกัน

  22. ข้อบกพร่อง มี 3 ระดับ คือ

      22.1 ) บกพร่องร้ายแรง ได้แก่ หางขอด หางม้วน หางไม่เป็นพวง หางขาด หูพริ้ว หูไม่ตั้ง ตาสีอื่น จมูกสีอื่น ข้อสะโพกห่าง ฟันบนยื่น ห่างกว่าฟันล่าง ฟันล่างยื่นกว่าฟันบน ฟันขาด 3 ซี่ ขึ้นไปโดยมิใช่อุบัติเหตุ ขนสั้นเกรียน สีเผือก อัณฑะเม็ดเดียว ขาหน้าเล็ก

       22.2 ) บกพร่องปานกลาง ได้แก่ หางไพล่ ไม่มีแผงขนรอบคอ ไม่มีแข้งสิงห์ หูใหญ่ ปากใหญ่ ปากใหญ่ตากลม ความผิดปกติทางจิตประสาท เส้นหลังแอ่น

       22.3 ) บกพร่องเล็กน้อย ได้แก่ ฟันเหลือง

***หมายเหตุ : ในการส่งสุนัขประกวด สุนัขจะถูกแยกกลุ่มต่างจากการแบ่งชนิดสุนัข เพื่อความสะดวกในการจัดกลุ่มประกวด เพราะสุนัขบางกลุ่มชนิด เช่น Hounds , Hunting Dogs จะมีผู้นิยมเลี้ยงเพื่อส่งประกวดน้อย อีกทั้งการจัดแยกหลายกลุ่มชนิด จะทำให้การจัด ประกวดเยิ่นเย้อ ใช้เวลาในการประกวดมาก และการจัดตั้งรางวัลมากตามและเปลืองงบ ประมาณในจัดทำรางวัลการประกวด จึงมีการจัดสรรกลุ่มเพื่อการประกวดใหม่ โดยแบ่งเป็น

1.  TOY DOG GROUP   ซึ่งในการประกวดจะหมายถึงสุนัขพันธุ์เล็กทั้งหมด

2.  WORKING DOG GROUP   ซึ่งในการการประกวดจะหมายถึงสุนัขใช้งานและ

      สุนัขพันธุ์ใหญ่ทั้งหมด

3.  UTILITY DOG GROUP   ซึ่งหมายถึงสุนัขอื่นๆที่ไม่รวมใน ข้อ 1 และ 2     

รายละเอียดอื่นๆจะกล่าวต่อไปในภายหลังเมื่อผมเขียนถึงบทความเรื่องการประกวดสุนัข [ DOG SHOW ]